दश महाविद्या व बगलामुखी देवी:भाग 1
अगस्तै नमः।कृन्वंतो विश्वम् आर्यम्।
दश महाविद्या व बगलामुखी देवी:
भाग 1
'शिवंजय' डॉ संजय होनकळसे
https://m.facebook.com/story.phpstory_fbid=3452903488058637&id=100000170606055
काली तारा महाविद्या षोडशी भुवनेश्वरी।
भैरवी छिन्नमस्ता च विद्या धूमावती तथा।
बगला सिद्धविद्या च मातंगी कमलात्मिका।
एता दश महाविद्या: सिद्धविद्या: प्राकृर्तिता।
एषा विद्या प्रकथिता सर्वतन्त्रेषु गोपिता।।
भारत हा अध्यात्म प्रधान देश आहे,अध्यात्म शास्त्र हि भारताची जगास दिलेली अमूल्य अशी देणगी आहे.देवंतांनाही दुर्लभ असा मोक्ष साधन म्हणून मनुष्य जन्म विश्वनाथ विश्वनियंत्याने बहाल केलाय.मोक्ष साधन म्हणून विविध भक्ती उपासना मार्ग पण भारतीय अध्यात्म तत्वज्ञानाने उपलब्ध करविले आहेत जसे गाणपत्य,शाक्त, शैव,वैष्णव वगैरे.
शक्ती मार्गात शक्ती उपासना करतात.देवीची प्रकृती व शक्ती रूप उपासना करतात.शक्ती उपसानेचेही अनेक उपमार्ग आहेत,दुर्गा व देवी उपासना,नव दुर्गा उपासना तंत्र,त्रिदेवी उपासना,सप्त मातृका,64योगिनी,शक्तीपीठ उपासना इत्यादी
यात 'महाविद्या' उपासना हि दश महान विद्या रुपी देवीची उपासना होय.हा एक तंत्र विद्या मार्ग आहे ज्यात शक्तीची दहा रुपान्त पूजा केली जाते पण साधारण साधक भक्तांना पण फळ देणारी उपासना आहे.
महाविद्या उपदाने मुळे नारी शक्ती हि सर्व श्रेष्ठ शक्ती आहे ही भावना व विश्वास दृढ केला.म्हणूनच नारीपूजनही सनातन धर्मांत महत्वपूर्ण मानले जाते.
जगदंबेची दहा व्यक्तित्व रूपांत उपासना केली जाते ती दहारूपे अशी आहेत:
काली
तारा (देवी)
छिन्नमस्ता
षोडशी
भुवनेश्वरी
त्रिपुरभैरवी
धूमावती
बगलामुखी
मातंगी
कमला
शाक्त उपासना हि विष्णू व शिव यांच्याशी संबंधित आहे.
दश महाविद्यांची व्युत्पत्ती भगवान विष्णू व शिव यांच्याशी निगडित आहेत.शाक्तदर्शन दहा महाविद्या भगवान विष्णुशी व त्यांच्या दहाअवतारांशी संबंध करतात व अशी व्याख्या करतात कि महाविद्या भगवान विष्णु के दहा अवतारोत्पनांचे स्रोत आहेत.दशावतारामागे ज्या दहा शक्ती आहेत त्यांना दश महाविद्या म्हंटले जाते. महाविद्यांचे हि दहा रूप भयानक अथवा सौम्य असे आहेत , पण त्यांना जगज्जननी स्वरूप पूजले जातात.
श्री देवी भागवत पुराणानुसार, पार्वतीचा पूर्वीचा जन्म भगवान शिव आणि त्याचा साथीदार सती यांच्यात झालेल्या वादामुळे महाविद्याची उत्पत्ती झाली. शिव आणि सती यांचे लग्न झाले होते तेव्हा सतीचे वडील दक्ष प्रजापती दोघांच्या लग्नामुळे खूष नव्हते. त्यांनी शिवांचा अपमान करण्याच्या उद्देशाने एक विशाल यज्ञ आयोजित केला, ज्यामध्ये त्याने सर्व देवी-देवतांना आमंत्रित केले, परंतु असे असले तरी त्यांनी आपला मुलगा भगवान शंकर आणि त्यांची मुलगी सती यांना आमंत्रित केले नाही. सतीने आपल्या वडिलांनी आयोजित केलेल्या यज्ञात जाण्याचा आग्रह धरला जो शिवने ऐकलेला नव्हता, ज्यावर सतीने स्वतःला एक भयानक रूप (महाकाली अवतार) मध्ये रूपांतरित केले. भगवान शिव यांनी पळून जाण्याचा निर्धार केला. तिचा नवरा घाबरला आहे हे जाणून, आई सतीने त्यांना थांबवण्यास सुरवात केली, तेव्हा शिव त्या दिशेने प्रकट झाला ज्या दिशेने दुसर्या आईचे देवता प्रकट होते आणि त्यांना थांबवते. अशा प्रकारे, दहा दिशेने, आईने दहा प्रकार घेतले होते, तिला दहा महाविद्या असे म्हणतात. अशाप्रकारे, देवीला दहा प्रकारांमध्ये विभागले गेले होते, ज्यायोगे ती शिवाच्या विरोधाचा पराभव करून यज्ञात भाग घेण्यासाठी गेली. तिथे पोहोचल्यानंतर आई सती आणि तिच्या वडिलांमध्ये वाद झाला. दक्ष प्रजापतीने शिवचा निषेध केला आणि सतीने बलिदान अग्नीत आपले प्राण अर्पण केले.
'शिवंजय':संजय होनकळसे
इदं न मम।
Comments
Post a Comment