पितृ शास्त्र :स्त्रिया श्राद्ध करू शकतात का?

श्रद्धाबद्दल असे नेहमीच सांगितले जाते आणि ऐकले जाते की एकुलता एक मुलगाच श्राद्ध करू शकतो. जर मुलगा नसेल तर नातू किंवा पणतू श्राद्ध करू शकतात. परंतु महिलानी श्राद्ध करावे कि नाही याबाबत नकरात्मक विचारसरणी आढ ळते. 

पण असे नाहीये ,स्त्रियाही श्राद्ध करु शकतात

वाल्मिकी रामायणाचा संदर्भ सांगतो  स्त्रिया श्राद्ध देखील करू शकतात. याचा पुरावा रामायणातील एका परिच्छेदात देखील सापडतो जेव्हा स्वत: माता सीता जींनी तिचे सासरे श्री दशरथजी महाराजांना नमन केले. याशिवाय गरुण पुराणात महिलांना श्राद्ध करण्यास सांगितले गेले आहे. आम्हाला याबद्दल तपशीलवार जाणून घेऊया ...

स्वत: आई सीतेने दशरथजी महाराजांची श्राद्ध केले

वाल्मिकी रामायणानुसार, वनवासात श्री राम लक्ष्मण आणि माता सीतेसमवेत पितृ पक्षाच्या वेळी श्राद्ध करण्यासाठी गया धाम गाठले, तेव्हा ते श्रद्धासाठी काही साहित्य घेण्यासाठी शहराकडे गेले. त्याच वेळी, आकाशवाणीची वेळ आली की पिंडदानसाठी वेळ निघत होता. त्याच वेळी, माता सीता दशरथ जी महाराजांच्या आत्म्याकडे आली, जी त्यांना वस्तू दान करण्यास सांगत होती. यानंतर, माता सीतेने फाल्गु नदी, वटवृक्ष, केतकी फुले व गाय यांना साक्षीदार मानून फाल्गु नदीच्या काठावर वाळूचा एक चिमट बनवून वाळूचे शरीर केले. यामुळे  पितृ सीतेवर प्रसन्न झाली आणि आशीर्वाद देऊन निघून गेले.

गरुड पुराणात पुरावा सापडतो

गरुड पुराणात श्लोक ११, १२, १3 आणि १4 मध्ये कोण श्राद्ध करू शकतो याचा उल्लेख आहे. ‘पुत्रभावे नववधू कुर्यत, भार्यभावे च सोदन:। शिष्य किंवा ब्राह्मणः सपिंडो किंवा समचारते. ज्येष्ठास किंवा कनिष्ठ भृत्रः पुत्रश्चः पौरके। श्रद्धामात्रिकादिकं काम पुत्रहिनेट खग:। या श्लोकानुसार, ज्येष्ठ किंवा कनिष्ठ मुलगा, सून यांच्या अनुपस्थितीत पत्नीला श्राद्ध करण्याचा अधिकार आहे. त्यामध्ये मोठी मुलगी किंवा एकुलती एक मुलगीसुद्धा आहे. जर पत्नी जिवंत नसेल तर भाऊ किंवा पुतणे, पुतणे, नातू, नातू देखील श्राद्ध करू शकतात. या सर्वांच्या अनुपस्थितीत, शिष्य, मित्र, नातेवाईक किंवा कुलपुरोह मृत व्यक्तीला श्रद्धांजली वाहू शकतात. म्हणजेच, कुटुंबातील पुरुष सदस्याच्या अनुपस्थितीत कोणतीही स्त्री सदस्य पितरांची श्राद्ध करू शकते.