सर्व सिद्धीकारक पंचाक्षरी तारक मन्त्र व स्तोत्र

अगस्तै नमः।कृन्वंतो विश्वम् आर्यम

सर्व सिद्धीकारक  तारक मंत्र व  श्री शिव पंचाक्षर स्तोत्र – नागेंद्रहाराय त्रिलोचनाय

$@π√∆¥ #

drsanjayhonkalse@gmail.com

शिवरात्रौत्सवामध्ये शिव पंचक्षर मंत्र तथा स्तोत्र वाचणे अत्यंत शुभंकर व लाभकारक मानले जाते.

नंदिपती नावाच्या ऋषींनी हे शिव पंचक्षरी स्तोत्राचे सतत पंधरा दिवस पाठ केले आणि परम शिवाची पूजा केली.

या वर्षीमहाशिवरात्री 11 मार्च 2021 आणि नंदीपक्ष 4 मार्च ते 18 मार्च 2021 पर्यंत आहे.

या काळात, सर्व श्रद्धवानांनी या दिवसांमध्ये शक्य तितके शिव पंचक्षरी स्तोत्र पाठ करावे.

 

शिवाजवळजोकुणी,हा पवित्र पंचांग मंत्र जपतो,तो शिवलोक आणि आनंद प्राप्त करतो.

या स्तोत्रांचे रचइता श्री आदि शंकराचार्य आहेत, जे एक महान शिवभक्त, एकेश्वर आणि धार्मिक व परोपकारी होते. सनातनि ग्रंथ आणि विद्वानांच्या मते ते भगवान शिवांचे अवतार होते. त्यांच्याबद्दल असे म्हणतात ...ते अष्टवर्षैचतुर्वेदी,द्वादशेरश्वस्त्रा

म्हणजेच वयाच्या आठव्या वर्षी ते चार वेदांचे गुरु होते, त्यांनी वयाच्या बाराव्या वर्षी सर्व धर्मग्रंथ पास केले,वयाच्या सोळाव्या वर्षी शंकरभाष्य आणि बत्तीस वर्षांच्या वयात देहाचा त्याग केला.

या स्तोत्रांच्या पाच श्लोकांमध्ये अनुक्रमे न, म, शि, वा आणि य आहे नमः शिवाय. हे संपूर्ण स्तोत्र म्हणजे शिव स्वरूप.

प्रदोष उपवास दरम्यान याचे पठण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

हिंदु धर्मात नंदी कैलासचे द्वारपाल आहेत आणि शिव मंदिरात पूज्य शिवांचे वाहन देखील आहे. संस्कृतमध्ये 'नंदी' म्हणजे आनंद किंवा आनंद. नंदी हे सामर्थ्य आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते.

शैव परंपरेत नंदी हे नंदीनाथ संप्रदायाचे प्रमुख गुरु मानले जातात, ज्यांचे 4 शिष्य आहेत - 

सनक, सनातन, सानंदन, सनत्कुमार, तिरुम्युलर, व्याघ्रपद, पतंजली आणि शिवयोग मुनि. हे आठ शिष्य शैव धर्माचा प्रचार करण्यासाठी आठ दिशेने पाठविण्यत आले होते.

 नंदी आनंद आणि आनंद, चांगल्या हेतू आणि निष्ठा यांचे प्रतीक मानले जातात. वळू बुद्धिमान, हुशार आणि कष्टकरी असतात. शांत बैल जेव्हा रागावला होता तेव्हा सिंहाबरोबरदेखील लढा देऊ शकतो. हे सर्व गुण लक्षात घेऊन भगवान शिवाने आपल्या वाहन म्हणून नंदीची निवड केली. नंदी नंतर सर्व बैल पूजनीय आणि भगवान शिव यांच्याशी जोडले गेले.

एकदा  शिलादऋषींनी इंद्रदेवतांकडून अमर आणि बलवान मुलासाठी शुभेच्छा दिल्या. त्यानंतर इंद्राने त्यांना भगवान शंकराचा आशीर्वाद घेण्याचा सल्ला दिला. भोलेनाथ यांच्या कृपेने ऋषी शिलाद यांना त्यांनी दत्तक घेतलेल्या शेतात एक मूल सापडला. शिलादच्या भक्तीने प्रसन्न झाल्यावर भगवान वरुण आणि मित्र त्याला भेटायला आले. या दोघांनी शिलादला दीर्घ आयुष्य लाभले आणि त्यांचा मुलगा नंदी वयाच्याआठव्या  वर्षी मरणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले. त्यावेळी नंदी वय आठ वर्ष होते. नंदीला जेव्हा भगवान शंकरासाठी तपश्चर्या सुरु झाली तेव्हा नंदीला हे कळताच त्यांना आपल्या वडिलांचे दुःख सहन करणे शक्य झाले नाही आणि मग त्यांनी आपल्या भक्तीने भगवान शिव यांना प्रसन्न करण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर नंदिजींनी शिवरात्राच्या सात दिवस आधी आणि शिवरात्री नंतर 7 दिवसांनी १५  दिवस शिवपूजा केली

नमः शिवायचा जप केला आणि त्यानंतर हा दिवस नंदी पक्ष म्हणून ओळखला जातो.

 भगवानांनी या मुलाची प्रार्थना ऐकली आणि त्याला दर्शन दिले आणि भेटवस्तूंमध्ये घंटे ची माळासुद्धा दिली. शिवाजींनी अगदी लहान वयातच मृत्यूचा शाप संपवला आणि नंदीला सांगितले की आता ते अर्ध-मानव आणि अर्ध-गुलाम शरीराने जगतील. असा विश्वास आहे की या घटनेनंतर शिलाद आणि नंदी भगवान शिव यांच्या निवासस्थानी पोहोचले. तिथे शंकरजींनी नंदीला त्यांचे वाहन बनविले. कर्मुलं येथील महानंदेश्वर मंदिर येथ नंदिच्या पूजेसाठी तयार केलेली इतर नऊ  प्रार्थनास्थळे आहेत जी नवनंदी म्हणून जाणली जातात .येथे नंदीचस सर्वात मोठा पुतळा येथे आहे. ही नंदीची तपस्थळी मानली जाते.येथे शिवजी नंदीकेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे एक सुंदर स्थान, एक अनन्य ठिकाण आहे.त्याला  नांद्याल हे नाव नंदीच्या तपस्थळीमुळे पडले आहे. मी वेळोवेळी "शिंजंजय" डॉ. संजय श्री शैलम यांना भेट देतो.  १२ ज्योतिर्लिंगांसमवेत मी 39 वेळा श्री शैलमचा दर्शनसेवक आहे. महानंदि येथे सहा ते सात वेळा शिवंजय संजय या देहाने दर्शन सेवा केली आहे.

नंदीचे सामर्थ्य न्यायाचे,विश्वास,बुद्धिमत्ते चे,धैर्याचे प्रतीक आहे आणि या गुणांसह  युक्त असलेली व्यक्ती भगवान शिव यांना प्रिय आहे. भगवान शिव तांडव करतात तेव्हा नंदी संगीत वाजवतात असेही म्हणतात.भगवान शंकरची सेना चालवण्याची जबाबदारी नंदीवर होती आणि त्याने ऐरावत नावाच्या दुष्ट हत्तीची सुटका केली. नंदी धर्माचे रक्षण करतात आणि वरदानही देतात.

नमः शिवायचा जप करण्याच्या क्षमतेने नंदीला हा मान मिळाला आहे.

नमः शिवाय जप  एक उद्धारक मन्त्र आहे.वर्णनानुसार श्री आदि शंकराचार्य यांनी शिव पंचक्षर स्तोत्रांची रचना केली आहे, त्यानुसार शिवरात्रिस नंदी बाजूला नमः शिवायचा जप केला आणि या स्तोत्रांच्या वाचन केले तर सर्व मनोकामना पूर्ण होतात. ज्यांचे ग्रहमान प्रतिकूल असेल तर ते पण अनुकूल फायदे देतात.विवाह, नोकरी, मूल आणि आरोग्याच्या इतर समस्या समस्या सोडवतात .

चला मग हे स्तोत्र आणि त्याचा अन्वयार्थ पाहू:

स्तोत्र व भाषांतर

श्री शिव पंचाक्षर स्तोत्र – नागेंद्रहाराय त्रिलोचनाय

नागेंद्रहाराय त्रिलोचनाय

भस्मांग रागाय महेश्वराय।

नित्याय शुद्धाय दिगंबराय

तस्मै न काराय नमः शिवायः॥

मंदाकिनी सलिल

चंदन चर्चिताय

नंदीश्वर प्रमथनाथ महेश्वराय।

मंदारपुष्प बहुपुष्प सुपूजिताय

तस्मै म काराय नमः शिवायः॥

शिवाय गौरी वदनाब्जवृंद

सूर्याय दक्षाध्वरनाशकाय।

श्री नीलकंठाय वृषभद्धजाय

तस्मै शि काराय नमः शिवायः॥

वसिष्ठ कुम्भोद्भव गौतमार्य

मुनींद्र देवार्चित शेखराय।

चंद्रार्क वैश्वानर लोचनाय

तस्मै व काराय नमः शिवायः॥

यक्षस्वरूपाय जटाधराय

पिनाकहस्ताय सनातनाय।

दिव्याय देवाय दिगंबराय

तस्मै य काराय नमः शिवायः॥

पंचाक्षरमिदं पुण्यं यः

पठेत् शिव सन्निधौ।

शिवलोकमवाप्नोति

शिवेन सह मोदते॥

॥इति श्रीशिवपञ्चाक्षरस्तोत्रं सम्पूर्णम्॥

शिव पंचाक्षर स्तोत्र का महत्व

पंचाक्षर अर्थात

पांच अक्षर – न, म, शि, वा और य

श्री शिव पंचाक्षर स्तोत्रच्या,पाँच श्लोकांत, क्रमशः न, म, शि, वा व य 

न, म, शि, वा व य

अर्थात् नम: शिवाय।म्हणून,

हे पंचाक्षर स्तोत्र शिवस्वरूप आहे।

श्री शिव पंचाक्षर स्तोत्र – भावार्थ और शब्द अर्थ

1. नमः शिवाय पहिला अक्षर “न”

नागेंद्रहाराय त्रिलोचनाय

भस्मांग रागाय महेश्वराय।

नित्याय शुद्धाय दिगंबराय

तस्मै न काराय नमः शिवायः॥

भावार्थ:

ज्यांच्या कंठामध्ये साँपाचा  हार आहे,व ज्यास तीन नेत्र आहेत,

भस्म ज्याचं अंगराग  (अनुलेपन) आहे,

दिशा ही  वस्त्र आहेत,

त्या अविनाशी महेश्वर “न” कार स्वरूप शिवास,नमस्कार असो।

शब्द अर्थ –

नागेंद्रहाराय – हे शंकर,तू नागराज  हार स्वरूप धारण करणारा आहेस

त्रिलोचनाय –  तीन नेत्रों वाला (त्रिलोचन)

भस्मांग रागाय – भस्म से अलंकृत 

महेश्वराय –असा महेश्वर  आहेस

नित्याय – नित्य (अनादि एवं अनंत) असून

शुद्धाय – शुद्ध आहेस

दिगंबराय – अम्बर अर्थात आकाशरूपी वस्त्रधारण करनारा दिगम्बर आहेस

तस्मै न काराय – आपल्या “न” अक्षर द्वारा विदित स्वरूपास

नमः शिवायः – हे शिव, नमस्कार आहे

2. नमः शिवाय का दुसरा अक्षर “म”

मंदाकिनी सलिल चंदन चर्चिताय

नंदीश्वर प्रमथनाथ महेश्वराय।

मंदारपुष्प बहुपुष्प सुपूजिताय

तस्मै म काराय नमः शिवायः॥

भावार्थ:

गंगाजल और चन्दन याने  अर्चन अर्थात पूजा होते,

मन्दार पुष्प तथा अन्यान्य पुष्प यांनी ज्याची सुंदर पूजा संपन्न होते,

त्यानन्दी च्याअधिपति व प्रमथगणस्वामी स्वामी,

महेश्वर “म”-कार स्वरूप शिव यास,

नमस्कार ।

शब्दों का अर्थ –

मंदाकिनी सलिल – गंगा की धारा द्वारा शोभायमान

चंदन चर्चिताय – चन्दन से अलंकृत एवं

नंदीश्वर प्रमथनाथ – नन्दीश्वर एवं प्रमथ के स्वामी

महेश्वराय – महेश्वर

प्रमथ अर्थात

शिव के गण अथवा पारिषद

मंदारपुष्प – आपण सदा मन्दार पर्वत येथे प्राप्त पुष्पों व

बहुपुष्प – बहुत से अन्य स्रोतों द्वारा प्राप्त पुष्पों से

सुपूजिताय – पुजित है

तस्मै म काराय – हे “म” अक्षर धारी

नमः शिवाय – शिव माझं आपणास नमन आहे.

3. नमः शिवाय का तीसरा अक्षर “शि”

शिवाय गौरी वदनाब्जवृंद

सूर्याय दक्षाध्वरनाशकाय।

श्री नीलकंठाय वृषभद्धजाय

तस्मै शि काराय नमः शिवायः॥

भावार्थ:

जो कल्याण स्वरूप असून

पार्वती जी च मुख कमल विकसित (प्रसन्न) करने साठी ,

जो सूर्य स्वरूप हैं,

जो राजा दक्ष के यज्ञ  नाश करनारे आहेत ,

ज्यांच्या ध्वजेवर बैलाच चिन्ह आहे त्या

शोभाशाली,

श्री नीलकण्ठ “शि”-कार स्वरूप शिव यास,

नमस्कार ।

शब्दों का अर्थ –

शिवाय – हे शिव,

गौरी वदनाब्जवृंद सूर्याय – माता गौरीचं मुख कमल  सूर्य समान तेज प्रदान करनाऱ्या ,

दक्षाध्वरनाशकाय –  दक्ष यांच्या दम्भ यज्ञ  विनाश  करणारे

श्री नीलकंठाय – नीलकण्ठ

वृषभद्धजाय – हे धर्म ध्वज धारी

तस्मै शि काराय –  “शि” अक्षर द्वारा ओळखल्या जाणाऱ्या  स्वरूप यास

नमः शिवायः – हे शिव, नमस्कार है

4. नमः शिवाय च चौथा अक्षर “वा”

वसिष्ठ कुम्भोद्भव गौतमार्य

मुनींद्र देवार्चित शेखराय।

चंद्रार्क वैश्वानर लोचनाय

तस्मै व काराय नमः शिवायः॥

भावार्थ:

वसिष्ठ, अगस्त्य, और गौतम आदि श्रेष्ठ ऋषि मुनि व

इन्द्र आदि देवतायाना पूज्य  देवाधिदेव, शंकर तसेंच

चन्द्रमा, सूर्य और अग्नि हे त्यांचे तीन नेत्र आहेत त्या “व”-कार स्वरूप शिवास,

नमस्कार .

शब्दअर्थ –

वसिष्ठ कुम्भोद्भव गौतमार्य – वषिष्ठ, अगस्त्य, गौतम आदि

मुनींद्र देवार्चित शेखराय – मुनिन द्वारा व देवगणो द्वारा पुजित देवाधिदेव

चंद्रार्क वैश्वानर लोचनाय –  सूर्य, चन्द्रमा एवं अग्नि, तीन नेत्र असणाऱया

तस्मै व काराय –  “व” अक्षर द्वारा विदित स्वरूप यांस

नमः शिवायः – हे शिव नमस्कार 

5. नमः शिवाय मधील पांचवां अक्षर “य”

यक्षस्वरूपाय जटाधराय

पिनाकहस्ताय सनातनाय।

दिव्याय देवाय दिगंबराय

तस्मै य काराय नमः शिवायः॥

भावार्थ:

ज्यांनी यक्षरूप धारण केली,

जो जटाधारी आहे

ज्यांच्या हातात  पिनाक (धनुष) आहे,

जो दिव्य सनातन पुरुष ,

 दिगम्बर देव “य”-कार स्वरूप शिवास,

नमस्कार .

शब्द अर्थ –

यक्षस्वरूपाय – हे यज्ञ स्वरूप,

जटाधराय – जटाधारी शिव

पिनाकहस्ताय – पिनाक धारण करनाऱ्या 

पिनाक अर्थात

शिव का धनुष

सनातनाय –जो आदि, मध्य  अंत रहित सनातन आहे

दिव्याय देवाय दिगंबराय – त्या दिव्य अम्बर धारी शिव

तस्मै य काराय – यांच्या “य” अक्षर द्वारा जाने जाने वाले स्वरूप यास

नमः शिवायः – हे शिव, नमस्कार .

पंचाक्षर मंत्र के पाठ का लाभ

पंचाक्षरमिदं पुण्यं यः

पठेत् शिव सन्निधौ।

शिवलोकमवाप्नोति

शिवेन सह मोदते॥

भावार्थ:

जो शिव समीप राहून,या पवित्र पंचाक्षर मंट्राचा पाठ करतात,

त्यांना शिवलोकको प्राप्त होतो व तो

 तेथे शिवसमवेत  आनंदी राहतो

शब्दअर्थ –

पंचाक्षरमिदं पुण्यं यः – जो कुणी या शिव पंचाक्षर मंत्र च

पठेत् शिव सन्निधौ – नित्य ध्यान पूर्वक पठण करतो

शिवलोकमवाप्नोति – तो शिव पुण्य लोक को प्राप्त करतो

शिवेन सह मोदते – तथा शिव शंकरां श् सुख पुर्वक निवास करतो

तर अशा या शिवस्वरूप स्वयंभू मन्त्र जो शिवातून व शिव तत्वातून प्रकट झाला ,व जो पंच तत्वाच कारक व नियंत्रक आहे त्या मंत्राची साधना नंदी पक्षात शिव सान्निध्यात करावी .विष्णूनी नारदाना व उपमन्यू ऋषींन्नी कृष्णास या तारक मंत्राचा उपदेश केला .पार्वतीने भाद्रपद महिन्यात याचा जप करून शिव प्राप्ती केली ,साथीने मार्गशीर्ष महिन्यात तर  श्रावण महिन्यात विष्णू व कृष्ण यांनी या तर्क मंत्राद्वारे शिव उपासना केली .कारण विष्णूस्य ह्रदय हे शिस्वरूप आहेत तर शिव ह्रदयी विष्णू चा निवास आहे

॥इति श्रीशिवपञ्चाक्षरस्तोत्रं सम्पूर्णम्॥

इदं न मम।

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=4352777284737915&id=100000170606055